شود.
۱-۲-۲-۲- انواع آلوده کننده های محیط زیست :
بطور کلی منابع آلوده کننده محیط زیست عبارتند از:
الف ) منابع طبیعی ب ) منابع غیرطبیعی یا مصنوعی
با توجه به تأثیرات مثبت فعل و انفعالات عناصر طبیعی در دراز مدت مانند طوفانها – گرد و غبار صحراها – دود و خاکسترهای آتش سوزی های جنگلی، املاح موجود در جو، فعالیتهای آشتفشانی، شهاب های آسمانی و منابع گیاهی و حیوانی، بعضی عقیده دارند که در کوتاه مدت، اینگونه منابع در اثر بر هم زدن تعادل ظاهری در محیط زیست، موجب آلودگی می شوند. بدان جهت اینگونه فعل و انفعالات طبیعی را در گروه آلاینده های طبیعی قرار می دهند.
منابع غیرطبیعی یا مصنوعی، بر عکس به دست انسان بوجود آمده و آلودگیهای ناشی از آن حاصل فعالیتهای آدمی است. از جمله وسایل نقلیه – صنایع – منابع تجاری و خانگی و …
هر روزه میلیون ها لیتر فاضلاب از طریق کارخانه ها و مراکز صنعتی جهان وارد رودخانه ها، دریاها و منابع خاک می گردد و محیط زندگی انسان و دیگر موجودات زنده اعم از گیاهان و جانوران را آلوده می سازد.
بطور کلی کیفیت فاضلاب های صنعتی با توجه به نوع فرآورده های تولیدی هر صنعت متفاوت است. پساب حاصل از فعالیت کارگاههای شرکت ملی حفاری شامل فلزات سنگین، روغن وچربی، اسید، بقایای کنده های حفاری، گازوئیل، بنزین، مواد شیمیایی، ترکیبات آلی، نمکهای معدنی و بسیاری عناصر دیگر بوده که رهاسازی آنها بدون انجام تصفیه ای مناسب در محیط، باعث صدمات و خسارات جبران ناپذیری بر پیکره ی محیط زیست می گردد. (کنیز و همکارانش۳۸،۲۰۰۱)

۱-۲-۲-۳- خطرات و آسیب های ناشی از آلودگی محیط زیست :
در حال حاضر مشکلات زیست‌محیطی در تمام جهان به یک مساله جدی مبدل شده است، چرا که خطرات ناشی از تخریب و آلودگی محیط زیست همه روزه بر زندگی انسان‌ها در روی زمین تاثیرات بدی را برجای می‌گذارد.
این مشکلات حاکم بر سرنوشت مردم در عرصه محیط زیست را می‌توان در عدم آگاهی مردم از خطرات آن، استفاده بیش ازحد و تعرض انسان بر طبیعت و کثرت نفوس و تقویه روحیه شهر‌نشینی‌ دانست.
تولید سالانه ۵۰۰ میلیون تن زباله، آلوده شدن آب‌های سطحی و زیرزمینی، نابودی موجودات دریایی، نابودی سالانه حداقل ۱۷۰ نوع گیاه و جانور، تخریب لایه اوزون، استفاده بیش از اندازه از عطرها و گازها، تغییرات آب و هوا، آلودگی آب‌ها و خاک‌ها در سطح جهانی از عمده‌ترین مشکلاتی هستند که زندگی بشر را در کره زمین به خطرات جدی مواجه ساخته است. اما در کشور جهان سومی چون افغانستان خطرات زیست‌محیطی در تناسب با کشورهای جهان اول به دلیل عدم آگاهی مردم و بی‌تفاوتی آنها در برابر محیط زیست‌شان، حفاظت از محیط زیست را دشوارتر ساخته است.
این بی‌تفاوتی و انجام اعمال تخریبی در برابر محیط زیست سبب شده است تا مردم به امراض گوناگون دچار شده و با تنفس هوای آلوده جهنم را در این دنیا به تجربه گیرند.
حال با در نظر گرفتن همه ی اینها، با تولید بی رویه ی پساب ها و فاضلاب ها و عدم مدیریت صحیح، مشکلات عدیده ای پیش روی صنایع قرار گرفته و تهدید دیگری برای جوامع بشری احساس می شود. (هانکس و ش.ب۳۹،۱۹۹۶)

۱-۲-۳- اثرات زیست محیطی پسماندهای حفاری
امروزه در مناطق مختلفی از جهان، در دریا و خشکی به منظور دست یابی به ذخایر نفت و گاز، عملیات حفاری صورت می گیرد. در حین عملیات حفاری از اکتشاف گرفته تا تولید نفت، پسماندهای گوناگونی، تولید می شوند که برخی از آنها خطرناک و سمی بوده و می توانند اثرات زیانباری بر اکو سیستم طبیعی منطقه داشته و هر یک به گونه ای برای محیط زیست انسانی، گیاهی و جانوری خطر محسوب میشوند.
عمده ترین پسماند های تولیدی از عملیات حفاری چاه های نفت و گاز، شامل گل های حفاری، کنده های حفاری، آب همراه تولیدی و مواد شیمیایی می باشند. بخش مهمی از پسماندهای تولید شده را گل های حفاری تشکیل می دهند که در ساخت آنها از مواد و ترکیبات شیمیایی متفاوتی استفاده می شود. اکثر این مواد دارای اثرات زیست محیطی مخربی هستندکه به ناچار حین عملیات و پس از اتمام عملیات حفاری به محیط اطراف دکل تخلیه می شوند و باعث آلودگی محیط زیست می شوند.
با در نظر گرفتن نیاز به حفظ محیط زیست برای نسل های آینده، شناخت عملیات حفاری و آسیب های ناشی از این عملیات بر محیط زیست، ضرورتی اجتناب ناپذیر است. در طی فعالیتهای حفاری و اکتشاف و تولید از میادین نفتی، در هنگام عملیات حفاری، cutting های آلوده به مواد هیدروکربنی به سطح زمین آورده می شوند و این مواد هیدروکربنی با وارد شدن به اکوسیستم خاک، باعث بروز مشکلات زیست محیطی می شوند.
در نهایت، توسعه صنایع نفت و گاز و اثرات نامطلوب آنها برروی طبیعت، محیط بانان را بر آن داشت که قوانین محکمی را به منظور حمایت و حفاظت از محیط زیست در سطح ملی و بین المللی وضع نمایند. در حال حاضر در صنعت حفاری که یکی از صنایع مهم بالادستی نفت و گاز است، کنترل آلودگی سیالهای حفاری و کنده های حاصله از اهمیت بسیاری برخوردار است. (ریکلفس و همکارانش۴۰،۲۰۰۰)

۱-۲-۳-۱- تاثیر پساب های ناشی از حفاری بر روی خاک
اگر بخواهیم از تاثیر پساب های ناشی از حفاری بر روی خاک، به عنوان یکی از مضرات آنها صحبت به میان بیاوریم، می توان گفت، نفوذ آلودگی های شیمیایی نظیر نفت و یا مواد شیمیایی دیگر در خاک و گرفتن طراوت و شادابی از خاک و در نتیجه ایجاد خلل در رشد گیاهان و عدم توانایی برای اقدام به جذب دی اکسید کربن و تولید اکسیژن تنها یکی از هزاران آسیبی است که می توان برای آن متصور شد.
از سوی دیگر در خاک هزاران موجود زنده وجود دارد که به زنده بودن خاک کمک می کنند. دفع نادرست و غیر اصولی زباله باعث تخریب خاک می شود. و همچنین نفت یا فرآورده های نفتی در روی زمین یا خاکی که ریخته می شود نفوذ می نمایند و احتمال دارد که آبهای زیر زمینی را نیز آلوده سازد.

۱-۲-۳-۲- تاثیر پساب های ناشی از حفاری در دریا
آزمایش ها و مطالعات مختلفی جهت تعیین درجه سمیت سیالات حفاری در محیط زیست دریایی در نقاط مختلف دنیا انجام شده است. در این آزمایش ها گونه های دریایی در معرض گستره ای از غلظت مواد نفتی قرار می گیرند تا مقدار LC50 تعیین شود. LC50 عبارت است از غلظت ماده آزمایشی که باعث مرگ ۵۰ درصد از جمعیت گونه مورد آزمایش در یک دوره زمانی مشخص می باشد.
عمده تاثیرات زیست محیطی تخلیه پساب های حفاری به محیط های دریایی عبارت است از :
۱- درجه سمیت برای زندگی موجودات دریایی
۲- دوام و تخریب بیولوژیکی
۳- پوشیده شدن موجودات دریایی توسط کنده های حفاری
۴- آلوده ساختن محل تغذیه و اسکان ماهی ها
بررسی این تاثیرات مشخص ساخته است که نتیجه تخلیه کنده های آلوده به مواد نفتی در محیط های دریایی، برهم زدن تعادل اکوسیستم و ایجاد تغییرات منفی در آن است که این امر آثار زیست محیطی مخربی را در پی خواهد داشت.
در محیط های ساحلی و دریاهای کم عمق با انرژی پایین، کنده های حفاری ممکن است در کف دریا جمع شوند. این مسئله باعث می شود که زندگی موجودات کفزی که تحرک کمی داشته و نسبت به آلودگی حساس می باشند به مخاطره افتد.
تخلیه ی کنده های پایه روغنی نسبت به کنده های پایه آبی و پایه سنتزی، اثرات زیست محیطی نامطلوب بیشتری بر سطح دریا می گزارد. (کابلی و همکارانش،۱۳۹۱)

۱-۳- تصفیه
۱-۳-۱- بحث کلی و تعریف تصفیه:
در یک دید کلی به سلسله عملیات هایی که بر روی یک ماده صورت می پذیرد تا خواص و شرایط آن ماده را به نفع اهداف از قبل تعیین شده، تغییر بدهد، تصفیه گفته می شود.
حال آنکه این مواد می تواند هر چیزی از آب و خاک و هوا گرفته تا زباله و طلا و خون و حتی ذهن باشد. بسته به نوع ماده ای که قرار است عمل تصفیه روی آن صورت بپذیرد، و همچنین متناسب با روش تصفیه ای مورد استفاده، از ابزار، وسایل، سیستم و گاه حتی تصفیه خانه های خاصی استفاده می شود.
در اینجا تمرکز ما به بحث تصفیه ی آب ها و بطور مشخص تصفیه پساب خروجی از عملیات حفاری محدود می شود.

۱-۳-۲- تصفیه ی آب :
تصفیه آب (water purification)، به فرایندهایی گفته می‌شود که طی آن مواد شیمیایی نامطلوب، آلاینده‌های بیولوژیکی، جامدات معلق و گازها از آب آلوده حذف می‌شوند، تا قابل آشامیدن یا مصارف کشاورزی و یا… گردد.
به طور کلی روش‌های مورد استفاده عبارتند از :
الف ) فرایندهای فیزیکی مانند : فیلتراسیون، ته‌نشینی، تقطیر و…
ب ) فرایندهای زیستی مانند فیلترهای شنی و ماسه‌ای کند، کربن اکتیو (زغال فعال) و…
ج ) فرایندهای شیمیایی مانند کلرزنی, ازن زنی، دفلوکولانت، استفاده از تابش الکترومغناطیسی مانند اشعه ماوراء بنفش و…
فرایند تصفیه آب ممکن است به کاهش غلظت ذرات معلق یا ذرات محلول در آب از جمله ذرات معلق، انگل‌ها باکتری‌ها، جلبک‌ها، ویروس‌ها، قارچ‌ها و طیف وسیعی از مواد محلول و ذرات معلق موجود در آب منجر شود.( البستکی۴۱،۲۰۰۴)

۱-۳-۲-۱- دو منظور اساسی از تصفیه آب
سوای در نظر گرفتن اهداف و دلایل کلی تصفیه ی آب، چه برای مصارف آشامیدنی و چه برای مصارف صنعتی، معمولا آب طبیعی احتیاج به تصفیه دارد.
تصفیه آب برای مصارف آشامیدنی هم آسان تر و هم ارزان تر از تصفیه آب برا ی مصارف صنعتی است.

۱-۳-۲-۲- دلایل اهمیت امر تصفیه ی آب ها
الف ) دستیابی به آب گوارا و قابل آشامیدن :
آب شیرین و قابل شرب برای مصرف انسان تنها ۳ درصد از کل آب های روی کره زمین را تشکیل می دهد. ۹۷ درصد بقیه درون دریاها بوده، در یخ های قطبی مسدود شده، در یخچال ها قرار داشته، به صورت برف بوده و یا درون اتمسفر یا خاک پخش شده است.
ب ) استفاده مجدد از آب و مواد جامد ناشی از تصفیه فاضلاب و پساب :
مقرون به صرفه نبودن یکبار استفاده از سیالی مثل گل حفاری، این امر را مستلزم می کند که شرایطی جهت استفاده مجدد از آن فراهم شود. که این یکی از همان اهداف اصلی تصفیه آب و پساب در صنایع مختلف از جمله صنعت حفاری می باشد.
ج ) تولید پساب قابل تخلیه در محیط و محافظت از محیط زیست :
همانگونه که قبلا اشاره شد، با توجه به روند سریع آلودگی محیط زیست و مخاطرات زیست محیطی پیش رو و بحرانی که زندگی بشر و آینده ی زمین را تهدید می کند، بدیهی است که ضرورت هر اقدامی در راستای خدمت به این مهم و بهبود این چالش، بیش از پیش احساس می شود.
همه اینها مستنداتی بر اهمیت و نقش حیاتی آب در زندگی بشر بوده و لزوم توجه هر چه بیشتر بر مقوله ی تصفیه ی آب را یادآور می شوند. (دولین و همکارانش۴۲،۲۰۱۱)

۱-۳-۳- تصفیه پساب خروجی ناشی از عملیات حفاری :
یکی از آلوده‌کننده‌های اصلی عملیات حفاری، گل‌های حفاری می‌باشد که به‌طور متداول شامل ترکیبات ناخواسته‌ای مانند فلزات

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید