دانلود پایان نامه

نبود بازه زمانی لادنین و کارنین در تریاس بالایی میباشد. از جمله این کانسارها می‌توان به بوکسیت جاجرم افق B ، بوکسیت گانو، بوکسیت شهمیرزاد و بوکسیت تاش اشاره نمود.
۵ – بوکسیت کرتاسه: این بوکسیتها بین سازند سروک و ایلام از گروه بنگستان واقع شدهاند و تنها در پهنه ساختاری زاگرس گزارش شدهاند، مانند بوکسیت سرفاریاب (شکل ۱- ۵).
.
شکل۱- ۵ – نمودار فراوانی بوکسیتهای ایران در زمانهای مختلف زمینشناسی(سهیلی نیا، ۱۳۸۳)

۱-۱۲- ذخائر جهانی‏ بوکسیت و مهمترین کشور‌های تولید کننده و وارد کننده آلومینیوم.
کانیهای آلومینیومدار به گونه‏ای وسیع‏ در سراسر جهان پراکنده است که ? درصد کل مواد تشکیل‏ دهنده پوسته زمین‏ را دربر می‏گیرد. ۹۶ درصد آلومینیوم جهان از ذخائر بوکسیتی آن تأمین می‌شود. منابع بوکسیت که ماده اولیه تولید آلومینیوم میباشد در همه مناطق جهان وجود ندارند. فقط ۷ منطقه غنی از بوکسیت در جهان وجود دارد که شامل: آفریقای‌غربی و مرکزی(عموماً گینه)، آمریکای‌جنوبی (برزیل، ونزوئلا و سورینام)، کارائیب (جامائیکا)، اقیانوسیه و آسیای‌جنوبی (استرالیا و هند)، چین، منطقه مدیترانه (یونان و ترکیه) و روسیه است. سه‏ چهارم ذخائر بوکسیت جهان به کشورهای‏ در حال توسعه و اصولاَ کشورهایی که در مناطق حاره‌ای قرار گرفته‌اند تعلق دارد، عمده کشورهایی که منابع معدنی بوکسیت را در اختیار دارند مهم‌ترین تولیدکنندگان پودر آلومینا در دنیا نیز محسوب می‌شوند. ۹۰ درصد استخراج بوکسیت از طریق روباز انجام‏ می‏شود، هم‌اکنون بوکسیت در ۲۶ کشور تولید می‌شود و از مجموع ذخایر جهانی بوکسیت، ۳۳ درصد در آمریکای‌جنوبی، ۲۷ درصد در آفریقا، ۱۷ درصد در آسیا، ۱۳ درصد در اقیانوسیه و ۱۰ درصد باقیمانده در سایر مناطق جهان پراکنده‌اند (شکل ۱ – ۶). در بین کشورهای صادرکننده بوکسیت، استرالیا در رتبه اول قرار دارد و در بین کشورهای وارد کننده بوکسیت، کشورهای ایرلند و اوکراین به ترتیب در رتبه اول و دوم قرار دارند و کشورهای اسپانیا، ایتالیا و آلمان در مکان‌های بعدی جای گرفته‌اند. هم‌اکنون چین بزرگ‌ترین تولیدکننده آلومینیوم جهان است. ذخایر جهانی آلومینیوم به سه شکل عمده ذخائر بورس فلز، ذخایر کشورها و ذخایر استراتژیک دسته‌بندی می‌شوند. ذخائر بورس فلز در حال حاضر، توسط بورس فلز لندن، بورس فلز شانگهای چین و بورس فلز توکیوی ژاپن کنترل می‌شود. ذخائر کشورها در دست بازرگانان مصرف کنندگان و تولید کنندگان است .

شکل ۱- ۶- مهمترین کشور‌های تولید کننده بوکسیت به نقل از ( زالازار و مکنات، ۲۰۱۲)

فصل دوم
زمینشناسی منطقه

۲-۱- مقدمه
در شناخت کامل یک رخداد کانهزایی بررسی زمین‌شناسی عمومی و ناحیهای و تاریخ تحولات ساختاری و سرگذشت چینهای منطقه مورد مطالعه امری اجتناب ناپذیر است. به همین منظور فصل دوم این نوشتار به این امر اختصاص یافته است. در این فصل ابتدا به صورت مختصر در مورد جایگاه زمینشناسی ایران و پهنهبندیهای مختلف آن با تمرکز بر زون البرز بحث میکنیم و در ادامه به بررسی چینهشناسی و ارتباط سازند‌های موجود با رخداد کانه‌زایی، شناسایی فاز‌های کوهزایی مؤثر در منطقه و سیر تکاملی تحولات ساختاری حاکم بر منطقه، آشنایی با وضعیت زمینشناسی اقتصادی منطقه و در نهایت به بررسی وضعیت جغرافیایی دیرینه منطقه میپردازیم.

۲-۲- جایگاه زمینشناسی ایران از دیدگاه زمین ساخت جهانی
ایران از دیدگاه زمینساخت جهانی، بخشی از کمربند کوهزایی آلپ-هیمالیا به شمار می‌آید. این کمربند از شرق اقیانوس اطلس تا غرب اقیانوس آرام گسترش دارد. زمین‌شناسان اروپایی و آسیایی پیدایش این کمربند را در پیوند با دریای بزرگی به نام تتیس میدانند که دارای روند شرقی- غربی بوده و بین دو قاره بزرگ گندوانا و اوراسیا وجود داشته است. در نتیجه به هم رسیدن این دو قاره و بسته شدن تتیس، رشته کوه آلپ-هیمالیا تشکیل شده است (آقا‌نباتی،۱۳۸۳). در طی مطالعات زمینشناسی ایران بر اساس فرایندهای ساختاری، فعالیت ماگماتیسم و دگرگونی، شکل حوضه رسوبی و روند حاکم بر حوضههای رسوبی، نوع پوسته قارهای یا اقیانوسی زونبندیهای مختلفی توسط اشتوکلین (۱۹۶۸)، نبوی (۱۳۵۵) افتخار نژاد (۱۳۵۹)، بربریان و کینگ (۱۹۸۱) ارائه شده است. به نظر آقانباتی (۱۳۸۳) با توجه به عوامل یاد شده و الگوی ساختاری و همچنین تلفیق و جمع‌بندی دیدگاه‌های گوناگون، ایران را به سه پهنه اصلی زیر تقسیم نمود ۱- پهنه ایران شمالی (ورقه توران) شامل زیر پهنه حوضه کششی خزر جنوبی و پهنه فشارشی کپه داغ ۲- پهنه ایران میانی (ورقه ایران) شامل زیر پهنه‌های سنندج – سیرجان، البرز – آذربایجان، زون تبریز – ساوه، زون سبزوار، خرد قاره ایران مرکزی، کوههای شرق ایران ۳- ایران جنوبی ( ورقه زاگرس ) شامل زاگرس رورانده، زاگرس چین خورده، فروافتادگی دزفول و دشت آبادان.
رشته کوه البرز با طولی معادل ۲۰۰۰ کیلومتر بخشی از قسمت شمالی رشته کوه آلپ ـ هیمالیا به شمار میرود (علوی، ۱۹۹۶). مجموعه البرز با ساختاری کشیده و راستای کلی شرقی – غربی به سه بخش شرقی، مرکزی و غربی تقسیم میشود. در البرز غربی روند عناصر ساختاری (گسلها و چینخوردگیها ) شمال غربی – جنوب شرقی و در البرز شرقی این روند به صورت جنوب غربی – شمال شرقی تغییر میکند این دو روند در البرز مرکزی با یکدیگر تلاقی میکنند و روند شرقی – غربی به خود می‌گیرند. رخساره سنگی البرز، اغلب از نوع سکویی است و سنگهای پرکامبرین پسین تا کواترنر را میتوان در این رشتهکوه مشاهده نمود. البته وقفههای رسوبی و ناپیوستگیهای هم شیب و زاویهدار زیادی در برهههایی از پالئوزوئیک و مزوزئیک در این زون دیده میشود (نبوی، ۱۳۵۵). همچنین گسلخوردگی و چینخوردگی باعث برهم خوردگی سازندهای موجود در این پهنه شده است.

۲-۳- موقعیت زمینشناسی منطقه مورد مطالعه
منطقه مورد مطالعه در ایران میانی و در پهنه البرز – آذربایجان، قسمت حاشیه جنوبی البرز شرقی، بخش مرکزی چهارگوش ۲۵۰۰۰۰/۱ گرگان، ورقه ۱۰۰۰۰۰/۱ علیآباد و در دامنه کوه شاهوار قرار گرفته است (شکل۲-۱).

شکل ۲-۱- موقعیت منطقه مورد مطالعه در نقشه زمین شناسی ساختاری ایران (نبوی، ۱۳۵۵و اشتوکلین، ۱۹۶۸ )
و موقعیت کانسار بوکسیت تاش در نقشه ۱۰۰۰۰۰/۱ علی آباد ( زمانی و کریمی، ۱۳۸۳)

۲-۴- زمینشناسی منطقه
البرز شرقی از دیرباز مورد توجه زمینشناسان با گرایشهای مختلف بوده که به مدد تلاش‌های آنها اطلاعات مهمی از سر‌گذشت این منطقه از ایران به دست آمده است. براساس نقشه زمینشناسی ورقه۱۰۰۰۰۰/۱ علیآباد، واحدهای زمینشناسی رخنمون یافته در منطقه محدوده سنی بین اردوویسین پسین تا ائوسن میانی را در بر می‌گیرند که شرح مختصری از آنها در دو مقیاس ناحیه‌ای و منطقه‌ای (محدوده کانسار) ارائه میگردد.
۲-۵- چینهشناسی در محدوده ناحیهای
بر اساس اطلاعات چینهشناسی سازندهای موجود در منطقه تاش از قدیم به جدید شامل: سازند ابرسج، سازند بازالتی سلطانمیدان، پادهها، خوشییلاق، مبارک، درود، روته، الیکا، تیزکوه، زیارت و فجن می‌باشند که به اطلاعات کلی، جایگاه، سن و نحوه رخنمون آنها در منطقه اشاره می‌کنیم (شکل۲-۲).
– سازند محلی ابرسج:
قدیمی‌ترین سازند موجود در منطقه سازند محلی ابرسج می‌باشد که اولین بار توسط (شهرابی، ۱۳۶۹) در نقشه زمینشناسی ۲۵۰۰۰۰/۱ گرگان معرفی شده است. سن این سازند غیر ‌رسمی اردوویسین بالایی با لیتولوژی ماسهسنگ – شیل سبز تا خاکستری و شیل سیلیسی می‌باشد. مرز زیرین آن شیلهای ( اردوویسین زیرین) و مرز بالایی آن به صورت همشیب توسط سازند بازالتی سلطانمیدان پوشیده شده است ( کاظمی حسنوند و همکاران، ۱۳۹۱). این سازند در جنوب منطقه تاش در زیر کوه شاهوار در مسیر نکارمن – تاش دیده می‌شود.

– سازند بازالتی سلطانمیدان:
سازند سلطانمیدان اولین بار توسط (ژنی،۱۶ ۱۹۷۷) معرفی شد. سنگهای در بر گیرنده این سازند طیفی از سنگهای بازالتی تا آندزیتی هستند که در پلاتفرم دریایی فوران کرده است (جعفریان، ۱۳۸۸). به لحاظ چینهشناسی به طور همشیب بر روی سازند ابرسج و با ناپیوستگی فرسایشی توسط سازند پادهها پوشیده شده است. این مجموعه بازالتی شامل انباشتگی جریانهای متعدد گدازهای بازالتی – آگلومرا – توف و شیل میباشد (درخشی و همکاران، ۱۳۹۱). این سازند در شرق منطقه تاش و در شمال روستای نکارمن، ابرسج و میغان رخنمون دارد.
– سازند پادهها:
سازند پادهها نخستین بار در کوه‌های درنجال شیر‌گشت معرفی شده و به طور وسیع در ایران مرکزی و البرز شرقی شناسایی شده است(حسینینژاد و همکاران، ۱۳۸۳). سن این سازند دونین زیرین و شامل کوارتزیتهای سفید و قرمز رنگ همرا سیلتستون میباشد. اهری پور و همکاران (۲۰۱۰)، این سازند را به سه بخش شامل: بخش اول مرز ناپیوسته با بازالت سلطانمیدان که دارای قطعات آتشفشانی است و بخش دوم ماسه سنگهای کوارتز آرنایتی سفید رنگ و بخش سوم سنگهای سیلیکاته آواری با میان لایه‌های کربناتی تقسیم نمود. این سازند در منطقه نکارمن و روستای ابرسج و میغان برونزدگی دارد که به صورت ناپیوستگی هم شیب توسط سنگ‌های آواری قرمز رنگ سازند خوش ییلاق پوشیده شده است.

– سازند خوش ییلاق:
این سازند اولین بار توسط بزرگ نیا (۱۹۷?) در گردنه خوشییلاق با سنی معادل دونین میانی تا پسین معرفی شد. سازند خوش ییلاق در منطقه مورد مطالعه از چهار عضو شامل میغان، تیلآباد، شاهوار و سرچشمه تشکیل شده است (بیرون رو، ۱۳۷۹). این سازند به صورت همشیب و تدریجی به سازند مبارک تبدیل می‌شود. سازند خوش ییلاق در منطقه مورد مطالعه یکی از بزرگترین و ضخیم‌ترین ردیف‌های دونین در البرز‌ شرقی است که در ناحیه ابرسج، نکارمن، میغان و دامنه شرقی کوه شاهوار به وضوح رخنمون دارد .
– سازند مبارک:
اولین بار توسط اسرتو۱۷ (۱۹۶۳) معرفی شد و مقطع اصلی آن در شمال دهکده مبارک آباد قرار دارد و سن آن کربنیفر پیشین می‌باشد. لیتولوژی غالب آن شامل ماسهسنگ کوارتزیتی و شیل خاکستری و سنگ آهک می‌باشد. در منطقه تاش سازند مبارک بر روی آهک و مارن‌های واحد ۳ خوش‌ییلاق(عضو شاهوار) به صورت هم شیب قرار دارد. در محدوده مورد مطالعه در ارتفاعات شاهوار دیده میشود.
– سازند درود:
این سازند اولین بار توسط اسرتو (۱۹۶۳) در روستای درود معرفی و دارای لیتولوژی، ماسهسنگ قرمز – سنگ آهک فوزولین‌‌دار و به سن پرمین پیشین می‌باشد. این سازند به صورت ناپیوستگی فرسایشی بر روی سازند مبارک و به صورت همشیب زیر سازند روته قرار دارد. در جنوب محدوده کانه زایی بوکسیت به وضوح قابل مشاهده میباشد.

– سازند روته:
این سازند اولین بار توسط اسرتو (۱۹۶۳) معرفی و سن آن پرمین میانی تعیین گردید. لیتولوژی غالب آن آهک

دسته‌ها: No category

پاسخی بگذارید